Cora Verhoog:
“Ik kom nooit verder dan het vierkant en de cirkel”
In Oktober 2003 verscheen er een artikel over het werk van Cora Verhoog in het blad ‘Keramiek’. Het artikel geeft inzicht in haar achtergrond, inspiratie en de totstandkoming van haar werk. De nog immer actuele tekst is van Ieneke Suidman.

Cora Verhoog:
“Ik kom nooit verder dan het vierkant
en de cirkel”

Vijf basismallen en een baktemperatuur van 1100 graden.

“Wat is het? Wat wil je ermee?” zijn veelgestelde vragen bij keramische objecten wanneer deze wel herkenbaar maar, door een ingreep van de vormgever niet langer gebruiksvriendelijk zijn. Cora Verhoog maakt keramiek waarin zij plastic voorwerpen zoals een emmer, ballen en schalen geheel of gedeeltelijk, als vaste of losse elementen verwerkt.

Geregeld giet zij uit witte of zwartbakkende klei een aantal vaas- of komvormen van zelfgemaakte mallen. Uit de leerharde ongeveer 3,5 mm dikke wanden snijdt zij ringen van ruim twee centimeter hoog die in doorsnede variëren van 5 tot 25 centimeter. Na het bakken begint het stapelen en verbinden van deze ringen tot nieuwe vaasvormen.

Emmers

De eerste aanzet tot het invoegen van plastic kwam tot stand via de keuze van de bindingen. Gebruikte zij aanvankelijk kookgaren waarmee in Frankrijk rollades worden gebonden, op een dag paste zij plastic sluitstrippen toe waarmee snoeren worden gebundeld. Later verving zij één van de klei-ringen door een plastic ring. Die ene kobaltblauwe doorbrak het ritme van al die bruine, mede door de andersoortige uitstraling van het materiaal.

Al doende schoot later de bovenste ring van een emmer over, ongeveer 7 centimeter hoog, compleet met hengsel. “Ik zou een schaalvorm gaan versnijden” herinnert Cora zich. “Wat van de emmer over was, zette ik op de nog onversneden kom en opeens wist ik: “Dít is het.” Desondanks heeft die losse combinatie – grasgroen plastic op zwartbakkende gietklei – nog twee jaar onaangeroerd gestaan.

Het was in Afrika dat Cora in de ban van plastic is geraakt. Geëmailleerd vaatwerk, aardewerk en plastic worden daar – achteloos gestapeld – door vrouwen op het hoofd gedragen. Op markten herkende de keramiste in die plastic vormen allerlei glazen kommen en bakjes uit haar ouderlijk huis. “Nu koop ik ze in de ‘Kitsch Kitchen’ winkel en soortgelijke zaken in suikerzoete kleuren. Voor de emmers, die ik aanvankelijk van de supermarkt betrok, moet ik naar Duitsland omdat felle kleuren hier ‘uit’ zijn.”

Marsepein

Het aansluiten en hechten van plastic op klei vereist grote precisie; ook het schuren moet zorgvuldig gebeuren. ‘Plasticxpottery’ zoals zij de resultaten noemt, ontstaat in kleine series. Op een emmer volgt meestal een schaal met een geglazuurde binnenkant in de kleur van het emmerdeel. Opengewerkte mandjes, maar ook gehalveerde balvormen, geven hun kleuren door aan de witgeglazuurde binnenkant van schalen. Deze werking is spectaculair. Halve ballen – rood of blauw gevlamd – worden opzij in openingen gestoken, de bolle kant naar binnen. Dat levert zachtroze of lichtblauwe effecten op. Zonder ballen blijft een strakke witte kom over met ronde gaten die als handvaten dienen.

Zoals de ronde vaas- en komvormen horizontaal worden versneden, gebeurt dat verticaal met hoekige vaasvormen. Door schuiven ontstaat, na het samenvoegen van oorspronkelijk niet bij elkaar horende delen, een nieuwe vorm. Bij deze combinaties boeien vooral het opvallend licht en de schaduwwerking.

Vazen waarvan de structuur doet denken aan graniet ontstaan door gebruik van afval dat van ander werk is overgebleven. Dit verwerken van resten roept herinneringen op aan kneden van worsten uit marsepein, zoals ze dat als kind met haar vader deed, die een getalenteerd banketbakker was. “Het zwembad van Velzen had hij, volgens de traditie in zijn vak, op schaal in suiker nagebouwd. Zijn perziken, bananen, haringen en palingen van marsepein waren zó natuurgetrouw nagebootst dat je je inbeeldde ze te ruiken.”

Haalbare idealen

Keramiek was slechts een bijvak aan de lerarenopleiding textielvormgeving die zij heeft doorlopen. Toch deed haar vader haar een keramiek oven cadeau. Tijdens een korte studie kunstgeschiedenis verdiepte zij zich in keramische vormen uit de oudheid. Jaren later, voor een studie Kunst, Cultuur en Educatie, dook zij de geschiedenis weer in. Zij bezocht Etruskische graven en bestudeerde collecties antiek keramiek onder andere in het museum in Caïro. Als docent aan de designafdeling van een HBO op modegebied, richt zij al vijfentwintig jaar haar ruimtelijk gevoel, dat bij het keramisch werken centraal staat, op het ontwerpen van kleding.

Omdat zij van nature geneigd is teveel tegelijk aan te pakken, bakent zij haar werkterrein af. En door zichzelf beperkingen op te leggen ontwikkelen zich haalbare idealen: “Ik val op rond, al werk ik ook wel hoekig en ik kom nooit verder dan het vierkant en de cirkel.” Zo houdt zij vast aan haar vijf basismallen en aan een baktemperatuur van 1100 graden. Onderzoek doet zij uitsluitend naar aardewerk. Om aan de romantiek van het vak tegemoet te komen, bakt ze ieder jaar één pot van zelfgewonnen klei. In haar atelier staan deze op een rij: dezelfde oervormen in de aardkleuren van alle landen die ze – in de tien jaar dat zij zich met keramiek bezig houdt – heeft bezocht. De laatste is van klei uit het Amsterdamrijnkanaal in Zeeburg.

‘Vijftigerjaren gevoel’

Cora Verhoog telt onder haar kopers diverse vormgevers zoals architecten en fotografen, maar ook verschillende archeologen. Het zijn in het bijzonder de potten uit Afrika die haar hebben geïnspireerd, maar ook antieke potten uit Griekenland, Egypte en Italië hebben haar stijl beïnvloed.

Zij wordt gedreven door een constante begeerte naar dingen die ze niet kan krijgen en die ze daarom zelf gaat maken. Een jaar nadien zijn deze dikwijls ‘hot item’. Tijdssymbolen zijn voor haar van belang. Ze selecteert deze op hun specifieke vorm en giet ze in klei af. Geestig op haar exposities zijn de uit zachtroze klei gegoten getailleerde flesjes ‘Lux’ afwasmiddel met rode dop die, bij wie het zich herinneren kan, een vijftigerjaren gevoel oproepen.

TOP

Nieuw werk:
Waterdragers

Nieuwe serie
meer >

Cora Verhoog
op Flickr.com

© 2014 Cora Verhoog / webdesign by Jurre Verhoog